{"id":195336,"date":"2026-01-22T12:28:33","date_gmt":"2026-01-22T11:28:33","guid":{"rendered":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/"},"modified":"2026-01-22T12:28:33","modified_gmt":"2026-01-22T11:28:33","slug":"durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/","title":{"rendered":"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados"},"content":{"rendered":"<p>Investigadores de varias instituciones europeas, liderados por cient\u00edficos de la\u00a0Universidad de Alcal\u00e1 y la Universitat de Barcelona, han demostrado que los\u00a0cazadores-recolectores\u00a0que habitaron el interior de la pen\u00ednsula ib\u00e9rica\u00a0durante el \u00daltimo M\u00e1ximo Glaciar\u00a0(entre hace alrededor de 26 000 y 19 000 a\u00f1os)\u00a0formaron parte de redes sociales de gran escala, capaces de\u00a0conectar amplios territorios de Europa occidental. El estudio, publicado en la revista\u00a0Science Advances, documenta adem\u00e1s contactos a muy larga distancia, de hasta 600\u2013700 kil\u00f3metros, entre el\u00a0centro de la pen\u00ednsula ib\u00e9rica y el suroeste de Francia.<\/p>\n<p>Herramientas de piedra\u00a0tallada del periodo solutrense halladas en el yacimiento de Guadalajara fueron fabricados con\u00a0s\u00edlex procedente de\u00a0afloramientos geol\u00f3gicos del\u00a0suroeste franc\u00e9s<\/p>\n<p>La investigaci\u00f3n se basa en el\u00a0an\u00e1lisis arqueopetrol\u00f3gico y geoqu\u00edmico de herramientas de piedra\u00a0tallada del periodo solutrense recuperadas en el\u00a0yacimiento de Pe\u00f1a Cap\u00f3n\u00a0(Muriel\/Tamaj\u00f3n, Guadalajara). Los resultados muestran que algunos de estos objetos fueron fabricados con\u00a0s\u00edlex procedente de\u00a0afloramientos geol\u00f3gicos del\u00a0suroeste franc\u00e9s, lo que constituye la\u00a0mayor distancia confirmada en el Paleol\u00edtico europeo\u00a0entre el origen de una materia prima l\u00edtica y el lugar donde fue abandonada.<\/p>\n<p>                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Rutas que estiman el tiempo\u2011coste entre el yacimiento de Pe\u00f1a Cap\u00f3n y las fuentes de materias primas l\u00edticas durante el Solutrense, con zonificaci\u00f3n del territorio y piezas caracter\u00edsticas. Imagen modificada a partir de S\u00e1nchez\u2011de la Torre et al.<\/p>\n<p>    document.addEventListener(\u00abDOMContentLoaded\u00bb, function() {<br \/>\n        var img = document.querySelector(&#8216;.image-container img&#8217;);<br \/>\n        if (img) {<br \/>\n            img.alt = \u00abRutas que estiman el tiempo\u2011coste entre el yacimiento de Pe\u00f1a Cap\u00f3n y las fuentes de materias primas l\u00edticas durante el Solutrense, con zonificaci\u00f3n del territorio y piezas caracter\u00edsticas. Imagen modificada a partir de S\u00e1nchez\u2011de la Torre et al.\u00bb;<br \/>\n        }<br \/>\n    });<\/p>\n<p><a><\/a><\/p>\n<h2>Contactos a larga distancia<\/h2>\n<p>Las sociedades de\u00a0cazadores-recolectores\u00a0se organizaban tradicionalmente en\u00a0redes sociales\u00a0complejas que permit\u00edan el\u00a0intercambio de informaci\u00f3n, bienes y personas, generando as\u00ed un mecanismo adaptativo que aseguraba la supervivencia de los grupos. Aunque este tipo de comportamientos se conoce desde hace d\u00e9cadas gracias a la etnograf\u00eda y a la arqueolog\u00eda, las evidencias directas y cuantificables de interacciones a muy larga distancia durante el Paleol\u00edtico son escasas.<\/p>\n<p>Hasta ahora, la mayor\u00eda de los desplazamientos documentados de materias primas l\u00edticas no superaban los 200 o 300 kil\u00f3metros, y las redes sociales amplias se infer\u00edan de forma indirecta a partir de estilos art\u00edsticos, objetos simb\u00f3licos o rasgos culturales compartidos.\u00a0<\/p>\n<p>El estudio\u00a0aporta, por primera vez, una\u00a0prueba geoqu\u00edmica\u00a0directa de\u00a0contactos\u00a0sostenidos a una escala\u00a0superior a 600 km<\/p>\n<p>Este\u00a0nuevo estudio\u00a0aporta, por primera vez, una\u00a0prueba geoqu\u00edmica\u00a0directa de\u00a0contactos\u00a0sostenidos a una escala\u00a0superior a 600 km. No es asumible interpretar que los grupos humanos que se asentaron en Pe\u00f1a Cap\u00f3n recorrieron estas distancias solo para aprovisionarse de s\u00edlex para la talla, por lo que los investigadores proponen que las rocas \u201cviajaron\u201d como consecuencia de diversos intercambios a trav\u00e9s de redes sociales con una amplitud desconocida hasta hoy.<\/p>\n<p><a><\/a><\/p>\n<h2>Redes estables, complejas y multirregionales<\/h2>\n<p>El estudio demuestra que\u00a0estas conexiones no fueron contactos puntuales, sino parte de redes sociales complejas y estables,\u00a0mantenidas durante varios milenios, asegurando as\u00ed la supervivencia de los grupos humanos durante algunas de las fases clim\u00e1ticas m\u00e1s fr\u00edas de la \u00faltima glaciaci\u00f3n.<\/p>\n<p>Adem\u00e1s de las\u00a0materias primas procedentes del suroeste franc\u00e9s, los niveles solutrenses de Pe\u00f1a Cap\u00f3n\u00a0contienen s\u00edlex y jaspes de las cuencas del Tajo, el Duero y el Ebro<\/p>\n<p>Adem\u00e1s de las\u00a0materias primas procedentes del suroeste franc\u00e9s, los niveles solutrenses de Pe\u00f1a Cap\u00f3n\u00a0contienen s\u00edlex y jaspes de las cuencas del Tajo, el Duero y el Ebro, algunos de ellos con or\u00edgenes tambi\u00e9n a distancias que exceden el \u00e1mbito regional. La presencia conjunta de todas estas rocas en los mismos niveles arqueol\u00f3gicos indica que Pe\u00f1a Cap\u00f3n y su territorio circundante pudieron funcionar como zona de agregaci\u00f3n estacional, integrada plenamente en las grandes redes sociales del suroeste europeo durante varios milenios.<\/p>\n<p>Los investigadores estiman que la extensi\u00f3n m\u00ednima del territorio que sostuvo\u00a0estas redes alcanz\u00f3 cerca de 89000 kil\u00f3metros cuadrados\u00a0durante el Solutrense medio. Una superficie de este tama\u00f1o no podr\u00eda explicarse mediante los patrones de movilidad anual de los grupos humanos, pues supera ampliamente los territorios de cualquier sociedad cazadora-recolectora conocida, tanto a escala arqueol\u00f3gica como etnogr\u00e1fica. Por tanto, solo puede explicarse a partir de la existencia de amplias redes sociales que permit\u00edan el intercambio de informaci\u00f3n y bienes entre distintos grupos interconectados a distintas escalas geogr\u00e1ficas.<\/p>\n<p><a><\/a><\/p>\n<h2>Utensilios con valor simb\u00f3lico en tiempos extremos<\/h2>\n<p>Los investigadores concluyen que algunos utensilios de piedra hallados en el yacimiento de Pe\u00f1a Cap\u00f3n, procedentes del suroeste de Francia, no se transportaron por su utilidad pr\u00e1ctica, sino por su valor simb\u00f3lico. El an\u00e1lisis indica que ciertos objetos, como una preforma de punta de proyectil, fueron llevados ya elaborados y circularon entre grupos humanos mediante redes de intercambio.<\/p>\n<p>Estos bienes simb\u00f3licos habr\u00edan servido para reforzar alianzas, mantener contactos sociales y reducir riesgos entre grupos muy dispersos durante el \u00daltimo M\u00e1ximo Glaciar, un periodo ambiental extremadamente duro. El estudio, desarrollado durante siete a\u00f1os por un equipo internacional, se apoya en t\u00e9cnicas anal\u00edticas de alta precisi\u00f3n que han permitido identificar con fiabilidad el origen de las materias primas y aporta nuevas claves sobre la organizaci\u00f3n social del Paleol\u00edtico superior.<\/p>\n<p>Referencia:<\/p>\n<p>S\u00e1nchez de la Torre M. et al.\u00a0\u201cFar reaching hunter gatherer networks du ring the Last Glacial Maximum in Western Europe\u201d.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.science.org\/doi\/10.1126\/sciadv.adz7697\" target=\"_blank\">Science Advances<\/a>, 2026.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Investigadores de varias instituciones europeas, liderados por cient\u00edficos de la\u00a0Universidad de Alcal\u00e1 y la Universitat de Barcelona, han demostrado que los\u00a0cazadores-recolectores\u00a0que habitaron el interior de la pen\u00ednsula ib\u00e9rica\u00a0durante el \u00daltimo M\u00e1ximo Glaciar\u00a0(entre hace alrededor de 26 000 y 19 000 a\u00f1os)\u00a0formaron parte de redes sociales de gran escala, capaces de\u00a0conectar amplios territorios de Europa occidental. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-195336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-noticias"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.9 (Yoast SEO v26.9) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados - bip4ex<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Investigadores de varias instituciones europeas, liderados por cient\u00edficos de la\u00a0Universidad de Alcal\u00e1 y la Universitat de Barcelona, han demostrado que los\u00a0cazadores-recolectores\u00a0que habitaron el interior de la pen\u00ednsula ib\u00e9rica\u00a0durante el \u00daltimo M\u00e1ximo Glaciar\u00a0(entre hace alrededor de 26 000 y 19 000 a\u00f1os)\u00a0formaron parte de redes sociales de gran escala, capaces de\u00a0conectar amplios territorios de Europa occidental. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"bip4ex\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-22T11:28:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/\"},\"author\":{\"name\":\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/person\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca\"},\"headline\":\"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados\",\"datePublished\":\"2026-01-22T11:28:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/\"},\"wordCount\":992,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Noticias\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/\",\"url\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/\",\"name\":\"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados - bip4ex\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-01-22T11:28:33+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/\",\"name\":\"bip4ex\",\"description\":\"Vigilancia Tecnol\u00f3gica\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization\",\"name\":\"Helloproject.es\",\"url\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bip4ex.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bip4ex.png\",\"width\":322,\"height\":365,\"caption\":\"Helloproject.es\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/person\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca\",\"name\":\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\",\"url\":\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/author\/luismi\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados - bip4ex","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados","og_description":"Investigadores de varias instituciones europeas, liderados por cient\u00edficos de la\u00a0Universidad de Alcal\u00e1 y la Universitat de Barcelona, han demostrado que los\u00a0cazadores-recolectores\u00a0que habitaron el interior de la pen\u00ednsula ib\u00e9rica\u00a0durante el \u00daltimo M\u00e1ximo Glaciar\u00a0(entre hace alrededor de 26 000 y 19 000 a\u00f1os)\u00a0formaron parte de redes sociales de gran escala, capaces de\u00a0conectar amplios territorios de Europa occidental. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/","og_site_name":"bip4ex","article_published_time":"2026-01-22T11:28:33+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","Tiempo de lectura":"5 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/"},"author":{"name":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/person\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca"},"headline":"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados","datePublished":"2026-01-22T11:28:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/"},"wordCount":992,"publisher":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg","articleSection":["Noticias"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/","name":"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados - bip4ex","isPartOf":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg","datePublished":"2026-01-22T11:28:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#primaryimage","url":"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/_aliases\/img_1col\/media\/images\/sin-titulo-110\/12370268-1-esl-MX\/Sin-titulo-1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/durante-el-paleolitico-superior-existieron-redes-sociales-de-miles-de-kilometros-cuadrados\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Durante el Paleol\u00edtico superior existieron redes sociales de miles de kil\u00f3metros cuadrados"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#website","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/","name":"bip4ex","description":"Vigilancia Tecnol\u00f3gica","publisher":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization","name":"Helloproject.es","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bip4ex.png","contentUrl":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bip4ex.png","width":322,"height":365,"caption":"Helloproject.es"},"image":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/person\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca","name":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/author\/luismi\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=195336"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195336\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=195336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=195336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=195336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}