{"id":207051,"date":"2026-07-20T07:28:22","date_gmt":"2026-07-20T06:28:22","guid":{"rendered":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/"},"modified":"2026-07-20T07:28:22","modified_gmt":"2026-07-20T06:28:22","slug":"el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/","title":{"rendered":"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os"},"content":{"rendered":"<p>Aunque los paisajes de monta\u00f1a suelen asociarse a condiciones dif\u00edciles para la supervivencia humana, el valle alto del r\u00edo Lozoya pudo convertirse hace unos 90 000 a\u00f1os en un entorno capaz de proporcionar recursos suficientes para peque\u00f1os grupos neandertales.<\/p>\n<p>As\u00ed lo demuestra un estudio liderado por la investigadora predoctoral de la Universidad Complutense de Madrid Beatriz Trejo, que ha reconstruido por primera vez la capacidad ecol\u00f3gica de este territorio a partir de la fauna que habitaba la zona durante el Pleistoceno superior.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png\" \/><\/p>\n<p>No hablamos de una ocupaci\u00f3n continua, sino de un entorno que pudo favorecer presencias recurrentes en momentos concretos<\/p>\n<p>Beatriz Trejo, primera autora (UCM)<br \/>\n<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quoteafter.png\" \/><\/p>\n<p>El trabajo, publicado en la revista Landscape Ecology, se ha desarrollado a partir del registro f\u00f3sil de Cueva del Camino, uno de los yacimientos del conjunto arqueol\u00f3gico y paleontol\u00f3gico del Calvero de la Higuera, en Pinilla del Valle (Madrid).<\/p>\n<p>\u201cEste trabajo muestra que el valle alto del Lozoya pudo ofrecer recursos suficientes para peque\u00f1os grupos neandertales, pero tambi\u00e9n que esos recursos estaban condicionados por la estructura del paisaje y por la distribuci\u00f3n de las presas. No hablamos de una ocupaci\u00f3n continua, sino de un entorno que pudo favorecer presencias recurrentes en momentos concretos\u201d, afirma Beatriz Trejo.<\/p>\n<p>                        <a href=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/Noticias\/Los-ultimos-neandertales-del-noroeste-de-Europa-tenian-mayor-variabilidad-genetica-de-la-pensada\"><br \/>\n                            <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.agenciasinc.es\/var\/ezwebin_site\/storage\/images\/noticias\/los-ultimos-neandertales-del-noroeste-de-europa-tenian-mayor-variabilidad-genetica-de-la-pensada\/12419555-1-esl-MX\/Los-ultimos-neandertales-del-noroeste-de-Europa-tenian-mayor-variabilidad-genetica-de-la-pensada.jpg\" alt=\"Los \u00faltimos neandertales del noroeste de Europa ten\u00edan mayor variabilidad gen\u00e9tica de la pensada\" title=\"Los \u00faltimos neandertales del noroeste de Europa ten\u00edan mayor variabilidad gen\u00e9tica de la pensada\" class=\"small_fotoderecha_img\" loading=\"lazy\" \/><br \/>\n                        <\/a><\/p>\n<p>                    <a href=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/Noticias\/Los-ultimos-neandertales-del-noroeste-de-Europa-tenian-mayor-variabilidad-genetica-de-la-pensada\" class=\"small_fotoderecha_titulo\"><\/a><\/p>\n<h3 class=\"small_fotoderecha_titulo\">Los \u00faltimos neandertales del noroeste de Europa ten\u00edan mayor variabilidad gen\u00e9tica de la pensada<\/h3>\n<p>                    <\/p>\n<p>                                                                                                                                                <a href=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/Autor\/SINC\"><br \/>\n                                        SINC<br \/>\n                                        <\/a>                                                                                                <\/p>\n<p><a><\/a><\/p>\n<h2>La capacidad potencial del ecosistema<\/h2>\n<p>Para conocer el potencial del valle como h\u00e1bitat para los neandertales, los investigadores reconstruyeron la distribuci\u00f3n y abundancia de nueve especies de grandes herb\u00edvoros identificadas en el yacimiento: rinoceronte, caballo, uro, rebeco, ciervo, gamo, corzo, jabal\u00ed y castor.<\/p>\n<p>Mediante modelos que integran informaci\u00f3n f\u00f3sil y paleoclim\u00e1tica, estimaron la biomasa disponible como recurso para los grupos humanos y evaluaron la capacidad del ecosistema para sostener poblaci\u00f3n.<\/p>\n<p>Los investigadores\u00a0estimaron la biomasa disponible como recurso para los grupos humanos y evaluaron la capacidad del ecosistema para sostener poblaci\u00f3n<\/p>\n<p>El an\u00e1lisis revela que no todas las especies encontraban las mismas condiciones en el valle. Mientras que el ciervo ocupaba las \u00e1reas m\u00e1s favorables, el rebeco dispon\u00eda de un h\u00e1bitat mucho m\u00e1s limitado. Estas diferencias reducen la disponibilidad real de recursos respecto a lo que sugerir\u00eda el simple registro f\u00f3sil, lo que pone de manifiesto la importancia de considerar la estructura del paisaje para comprender la ocupaci\u00f3n humana del territorio.<\/p>\n<p>Aun con esas limitaciones, los resultados indican que el valle alto del Lozoya habr\u00eda podido contar con\u00a0entre 14 y 33 neandertales. Los autores precisan que esta estimaci\u00f3n no representa el tama\u00f1o de una poblaci\u00f3n estable ni implica una ocupaci\u00f3n continua del valle, sino la capacidad potencial del ecosistema para mantener peque\u00f1os grupos humanos cuando las condiciones eran favorables.<\/p>\n<p><a><\/a><\/p>\n<h2>Un refugio ecol\u00f3gico<\/h2>\n<p>Estos resultados ayudan a explicar por qu\u00e9 el valle alto del Lozoya pudo actuar como un refugio ecol\u00f3gico en el interior peninsular durante el Pleistoceno Superior. En un periodo del que apenas se conservan yacimientos en la regi\u00f3n, estos enclaves de monta\u00f1a habr\u00edan concentrado recursos suficientes para atraer de forma recurrente a los grupos neandertales.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png\" \/><\/p>\n<p>La principal aportaci\u00f3n del trabajo es que permite pasar de una descripci\u00f3n del registro faun\u00edstico a una estimaci\u00f3n cuantitativa de la capacidad ecol\u00f3gica del territorio<\/p>\n<p>Guillermo Rodr\u00edguez-G\u00f3mez, coordinador del estudio (Universidad de Sevilla)<br \/>\n<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quoteafter.png\" \/><\/p>\n<p>Adem\u00e1s de reforzar el valor cient\u00edfico del Calvero de la Higuera, el estudio demuestra c\u00f3mo la combinaci\u00f3n de modelos ecol\u00f3gicos, reconstrucciones paleoclim\u00e1ticas y evidencias f\u00f3siles permite avanzar desde la identificaci\u00f3n de las especies presentes en un yacimiento hacia la reconstrucci\u00f3n de la capacidad real de un paisaje para sostener poblaciones humanas prehist\u00f3ricas.<\/p>\n<p>\u201cLa principal aportaci\u00f3n del trabajo es que permite pasar de una descripci\u00f3n del registro faun\u00edstico a una estimaci\u00f3n cuantitativa de la capacidad ecol\u00f3gica del territorio. Esto ayuda a entender las condiciones que hicieron posible la presencia neandertal en paisajes de monta\u00f1a del interior peninsular\u201d, a\u00f1ade Guillermo Rodr\u00edguez-G\u00f3mez.<\/p>\n<p>Referencia:<\/p>\n<p>Trejo, B. et al.\u00a0Linking prey biomass and Neanderthal population in a challenging upland landscape in the Late Pleistocene: the upper valley of the Lozoya River (Spain). <a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/s10980-026-02350-x\" target=\"_blank\">Landscape Ecology<\/a>\u00a02026.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aunque los paisajes de monta\u00f1a suelen asociarse a condiciones dif\u00edciles para la supervivencia humana, el valle alto del r\u00edo Lozoya pudo convertirse hace unos 90 000 a\u00f1os en un entorno capaz de proporcionar recursos suficientes para peque\u00f1os grupos neandertales. As\u00ed lo demuestra un estudio liderado por la investigadora predoctoral de la Universidad Complutense de Madrid [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-207051","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-noticias"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.9 (Yoast SEO v28.0) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os - bip4ex<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Aunque los paisajes de monta\u00f1a suelen asociarse a condiciones dif\u00edciles para la supervivencia humana, el valle alto del r\u00edo Lozoya pudo convertirse hace unos 90 000 a\u00f1os en un entorno capaz de proporcionar recursos suficientes para peque\u00f1os grupos neandertales. As\u00ed lo demuestra un estudio liderado por la investigadora predoctoral de la Universidad Complutense de Madrid [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"bip4ex\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-20T06:28:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca\"},\"headline\":\"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os\",\"datePublished\":\"2026-07-20T06:28:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/\"},\"wordCount\":737,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.agenciasinc.es\\\/bundles\\\/app\\\/images\\\/quotebefore.png\",\"articleSection\":[\"Noticias\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/\",\"name\":\"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os - bip4ex\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.agenciasinc.es\\\/bundles\\\/app\\\/images\\\/quotebefore.png\",\"datePublished\":\"2026-07-20T06:28:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.agenciasinc.es\\\/bundles\\\/app\\\/images\\\/quotebefore.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.agenciasinc.es\\\/bundles\\\/app\\\/images\\\/quotebefore.png\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/\",\"name\":\"bip4ex\",\"description\":\"Vigilancia Tecnol\u00f3gica\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#organization\",\"name\":\"Helloproject.es\",\"url\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/bip4ex.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/bip4ex.png\",\"width\":322,\"height\":365,\"caption\":\"Helloproject.es\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca\",\"name\":\"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos\",\"url\":\"https:\\\/\\\/helloproject.es\\\/vigilancia\\\/author\\\/luismi\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os - bip4ex","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os","og_description":"Aunque los paisajes de monta\u00f1a suelen asociarse a condiciones dif\u00edciles para la supervivencia humana, el valle alto del r\u00edo Lozoya pudo convertirse hace unos 90 000 a\u00f1os en un entorno capaz de proporcionar recursos suficientes para peque\u00f1os grupos neandertales. As\u00ed lo demuestra un estudio liderado por la investigadora predoctoral de la Universidad Complutense de Madrid [&hellip;]","og_url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/","og_site_name":"bip4ex","article_published_time":"2026-07-20T06:28:22+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png","type":"","width":"","height":""}],"author":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/"},"author":{"name":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/person\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca"},"headline":"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os","datePublished":"2026-07-20T06:28:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/"},"wordCount":737,"publisher":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png","articleSection":["Noticias"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/","name":"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os - bip4ex","isPartOf":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png","datePublished":"2026-07-20T06:28:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png","contentUrl":"https:\/\/www.agenciasinc.es\/bundles\/app\/images\/quotebefore.png"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/el-valle-alto-del-lozoya-pudo-ser-el-hogar-de-entre-14-y-33-neandertales-hace-90-000-anos\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"El valle alto del Lozoya pudo ser el hogar de entre 14 y 33 neandertales hace 90 000 a\u00f1os"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#website","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/","name":"bip4ex","description":"Vigilancia Tecnol\u00f3gica","publisher":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#organization","name":"Helloproject.es","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bip4ex.png","contentUrl":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bip4ex.png","width":322,"height":365,"caption":"Helloproject.es"},"image":{"@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/#\/schema\/person\/3767b0619d59a11570372c821f8619ca","name":"Luis Miguel Mej\u00edas Ramos","url":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/author\/luismi\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/207051","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=207051"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/207051\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=207051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=207051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/helloproject.es\/vigilancia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=207051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}